فرهنگ‌سازی ترافیکی؛ راه نجات از چرخه تکراری حوادث رانندگی

ایلام- پایگاه خبری فراز ایلام؛ با افزایش تعداد خودروها، گسترش شبکه راه‌ها و رشد سفرهای درون‌شهری و برون‌شهری، موضوع آموزش و فرهنگ‌سازی ترافیکی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.

کارشناسان معتقدند بخش قابل توجهی از حوادث رانندگی در کشور نه به دلیل نقص خودرو یا مشکلات فنی جاده‌ها، بلکه به‌واسطه رفتارهای پرخطر رانندگان و کمبود آموزش‌های مستمر رخ می‌دهد؛ موضوعی که نشان می‌دهد فرهنگ‌سازی ترافیکی باید در صدر برنامه‌های ایمنی راه قرار گیرد.

رفتار رانندگان؛ حلقه مفقوده ایمنی جاده‌ها:

براساس تحلیل پلیس راهور، تخطی از سرعت مطمئنه، سبقت غیرمجاز، عدم توجه به جلو، صحبت با تلفن همراه و خستگی از مهم‌ترین عوامل انسانی بروز سوانح رانندگی هستند. این موارد به‌خوبی نشان می‌دهد که رفتار راننده، تعیین‌کننده‌ترین عنصر در چرخه ترافیک است و بدون تغییر الگوی رفتاری، هیچ حجم از اقدامات عمرانی و تجهیزاتی نمی‌تواند به‌تنهایی آمار حوادث را کاهش دهد.

آموزش از کودکی تا بزرگسالی؛ نیاز به یک نظام منسجم:

کارشناسان حوزه ایمنی راه معتقدند آموزش‌های ترافیکی باید از دوران کودکی آغاز شده و به‌صورت زنجیره‌ای در دوره‌های مختلف زندگی ادامه یابد. مدرسه، دانشگاه، پادگان‌ها، رسانه‌ها و نهادهای صنفی می‌توانند حلقه‌های مکمل یکدیگر در این مسیر باشند. آموزش صحیح عبور از خیابان، رعایت حق تقدم، نحوه استفاده از کمربند ایمنی و همچنین آشنایی با قوانین راهنمایی‌ و رانندگی، بهترین سرمایه‌گذاری برای کاهش خطرات آینده به‌شمار می‌رود.

نقش رسانه‌ها؛ بازوی اصلی فرهنگ‌سازی:

رسانه‌ها، نقش مهمی در ارتقای آگاهی عمومی نسبت به خطرات جاده‌ای دارند. انتشار گزارش‌های تحلیلی، اطلاع‌رسانی در زمان سفرهای پرتردد، تولید محتوای آموزشی، گفت‌وگو با کارشناسان و بازنمایی پیامدهای حوادث می‌تواند شهروندان را نسبت به مسئولیت‌های خود در جاده‌ها حساس‌تر کند.

حضور پلیس و دستگاه‌های متولی در میدان آموزش:

پلیس راهور، سازمان راهداری، اورژانس، سازمان شهرداری‌ها و صداوسیما از مهم‌ترین بازیگران عرصه آموزش‌های ترافیکی هستند. اجرای طرح‌هایی مانند همیار پلیس، فرهنگ‌یار ترافیک، کمپین‌های ارتقای ایمنی سفر، تولید محتوای دیجیتال آموزشی و حضور تیم‌های پلیس در مدارس و مساجد از جمله برنامه‌هایی است که طی سال‌های اخیر اثرات قابل توجهی داشته است.

فاصله میان دانستن و انجام دادن:

با وجود آگاهی نسبی مردم نسبت به قوانین، هنوز فاصله چشمگیری میان «دانستن» و «عمل کردن» وجود دارد. بسیاری از رانندگان می‌دانند که سرعت غیرمجاز یا استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی خطرناک است، اما همچنان مرتکب آن می‌شوند. کارشناسان این مسئله را ناشی از کمبود فرهنگ‌سازی عمیق، تداوم آموزش‌ها و اجرای دقیق قوانین می‌دانند.

راهکارهای پیشنهادی برای بهبود فرهنگ رانندگی:

1. گنجاندن آموزش‌های ترافیکی در کتب درسی و دوره‌های مهارت زندگی.

2. الزام به گذراندن دوره‌های بازآموزی برای رانندگان پرخطر و حرفه‌ای.

3. تولید فیلم‌ها، انیمیشن‌ها و محتوای کوتاه آموزشی در فضای مجازی.

4. تشدید برخورد با تخلفات حادثه‌ساز در کنار آموزش‌های عمومی.

5. طراحی برنامه‌های مشارکت مردمی در محلات و مدارس.

6. به‌روزرسانی قوانین متناسب با شرایط روز و فناوری‌های جدید.

فرهنگ‌سازی ترافیکی تنها یک اقدام مقطعی نیست، بلکه فرایندی مستمر، چندوجهی و بین‌بخشی است. توسعه زیرساخت‌ها و تجهیزات جاده‌ای به‌تنهایی قادر به کاهش تصادفات نیست و آنچه می‌تواند امنیت سفرها را تضمین کند، رفتار مسئولانه شهروندان، آموزش همگانی و ترویج فرهنگ صحیح رانندگی است. اگر آموزش، اجرای قانون و همراهی مردم در کنار هم قرار گیرند، می‌توان امیدوار بود آمار حوادث رانندگی به میزان چشمگیری کاهش یابد و تردد در جاده‌ها و شهرها ایمن‌تر شود.